{"id":23,"date":"2025-12-27T19:09:14","date_gmt":"2025-12-27T18:09:14","guid":{"rendered":"https:\/\/wolnemotyle.pl\/?page_id=23"},"modified":"2026-01-05T22:14:23","modified_gmt":"2026-01-05T21:14:23","slug":"rozdzial-4-biblioteka","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/wolnemotyle.pl\/?page_id=23","title":{"rendered":"ROZDZIA\u0141 4 &#8211; Biblioteka"},"content":{"rendered":"\n<p>       Z ty\u0142u kina s\u0105 jeszcze troje innych drzwi, o kt\u00f3rych nie wspomnia\u0142em. Jedno ma tabliczk\u0119 z napisem \u201ePok\u00f3j m\u0119ski\u201d; inna m\u00f3wi \u201ePok\u00f3j damski\u201d; a nad trzecimi drzwiami jest znak m\u00f3wi\u0105cy: \u201eBiblioteka\u201d i te drzwi s\u0105 zawsze otwarte.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Pomi\u0119dzy grupami, lub gdy zacz\u0105\u0142em zdawa\u0107 sobie spraw\u0119, \u017ce konkretna grupa, do kt\u00f3rej nale\u017c\u0119 w tym czasie, nie b\u0119dzie produkowa\u0107 tego, co oferowa\u0142a, a moje cz\u0142onkostwo dobiega\u0142o ko\u0144ca, szed\u0142em do tej Biblioteki i czyta\u0142em, szukaj\u0105c nowych inspiracji i nadziei. Mia\u0142em okazj\u0119 przestudiowa\u0107 wiele tekst\u00f3w napisanych przez za\u0142o\u017cycieli i lider\u00f3w r\u00f3\u017cnych grup, oszcz\u0119dzaj\u0105c sobie k\u0142opotu z do\u0142\u0105czeniem do tej grupy w celu odkrycia jej niesp\u00f3jno\u015bci i sprzeczno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Wi\u0119kszo\u015b\u0107 ksi\u0105\u017cek w Bibliotece nie jest warta wspominania, przynajmniej w tej dyskusji. Ale jest kilka bardzo wa\u017cnych informacji, kt\u00f3re odkry\u0142em podczas czytania, o kt\u00f3rych powiniene\u015b wiedzie\u0107, je\u015bli jeszcze tego nie wiesz \u2013 informacje absolutnie krytyczne dla ka\u017cdego, kto chce zmieni\u0107 swoj\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Wi\u0119c teraz zrobi\u0119 du\u017cy skok od filozofii i religii do nauki, od metafor i analogii do zimnych, trudnych eksperyment\u00f3w naukowych. Tematem jest fizyka kwantowa i to, co sta\u0142o si\u0119 znane (i powszechnie b\u0142\u0119dnie rozumiane) jako \u201ewszech\u015bwiat holograficzny\u201d \u2013 monumentalne odkrycia dokonane w ci\u0105gu ostatnich kilku dekad, kt\u00f3re dos\u0142ownie zmieniaj\u0105 wszystko, w co wierzyli\u015bmy o naszym fizycznym wszech\u015bwiecie.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Nie martw si\u0119. Nie zamierzam zajmowa\u0107 si\u0119 naukowo technicznymi zagadnieniami ani m\u00f3wi\u0107 czego\u015b, czego \u017caden Doros\u0142y Cz\u0142owiek nie m\u00f3g\u0142by zrozumie\u0107. Ale je\u015bli nadal nie jeste\u015b zadowolony z \u017cadnej z grup, do kt\u00f3rych do\u0142\u0105czy\u0142e\u015b \u2013 je\u015bli rozgl\u0105dasz si\u0119, pr\u00f3buj\u0105c dowiedzie\u0107 si\u0119, dlaczego \u017cadna z grup nie wyprodukowa\u0142a niczego zbli\u017conego do tego, czego chcesz do\u015bwiadczy\u0107 i tego, co Twoim zdaniem jest mo\u017cliwe do prze\u017cycia \u2013 to powiniene\u015b sp\u0119dzi\u0107 ze mn\u0105 kilka nast\u0119pnych rozdzia\u0142\u00f3w w Bibliotece; i przynie\u015b sw\u00f3j komputer.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Na wst\u0119pie chc\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce nie jestem ekspertem w dziedzinie fizyki kwantowej, wi\u0119c zaprosi\u0142em do rozmowy prawdziwych ekspert\u00f3w \u2013 doktor\u00f3w fizyki, profesor\u00f3w fizyki kwantowej na najwi\u0119kszych \u015bwiatowych uniwersytetach, autor\u00f3w wielu ksi\u0105\u017cek, b\u0119d\u0119&nbsp; korzysta\u0142 z wielu pisemnych cytat\u00f3w i wywiad\u00f3w wideo. Zasadniczo chc\u0119 was zapewni\u0107, \u017ce to, co b\u0119dziecie czyta\u0107, nie b\u0119dzie moim zdaniem, ale opiniami ludzi, kt\u00f3rzy naprawd\u0119 wiedz\u0105, o czym m\u00f3wi\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Zamie\u015bci\u0142em wiele link\u00f3w do film\u00f3w do obejrzenia i zdecydowanie sugeruj\u0119, aby\u015b je znalaz\u0142 i obejrza\u0142 te filmy podczas czytania.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Dobra. No to ruszamy\u2026&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;            &nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/strong><strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;* * *<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Od dawna wiedzieli\u015bmy \u2013 przynajmniej uczono mnie w szkole ponad pi\u0119\u0107dziesi\u0105t lat temu \u2013 \u017ce otaczaj\u0105cy nas \u015bwiat fizyczny nie jest tak \u201esolidny\u201d, jak wygl\u0105da. W rzeczywisto\u015bci wszech\u015bwiat sk\u0142ada si\u0119 g\u0142\u00f3wnie z pustej przestrzeni.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Staje si\u0119 to bardzo jasne, kiedy polecimy rakiet\u0105 w kosmos i widzimy tak wiele \u201eniczego\u201d mi\u0119dzy kilkoma cz\u0105steczkami materii zwanymi gwiazdami i galaktykami. Wraz z post\u0119pem technologii i coraz g\u0142\u0119bszym zag\u0142\u0119bianiem si\u0119 w \u201eprzestrze\u0144 wewn\u0119trzn\u0105\u201d, znajdujemy to samo w \u015bwiatach atomowych i subatomowych \u2013 g\u0142\u00f3wnie \u201enic\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Najlepszym i najfajniejszym sposobem, aby do\u015bwiadczy\u0107 tego na w\u0142asne oczy, jest obejrzenie dziewi\u0119ciominutowego filmu zatytu\u0142owanego <em>Powers of Ten<\/em> z biura Charlesa i Raya Eames\u00f3w, kt\u00f3ry wyprodukowali dla IBM w 1977 roku. Mo\u017cesz go obejrze\u0107 <a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=0fKBhvDjuy0\">tutaj<\/a>.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;By\u0142y te\u017c inne filmy nakr\u0119cone w tym samym kierunku: Cosmic Voyage (1996, wyprodukowany dla IMAX, z narracj\u0105 Morgana Freemana) i Cosmic Zoom (1968, wyprodukowany przez National Film Board of Canada).<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Najwa\u017cniejsz\u0105 rzecz\u0105 do zobaczenia w tych filmach jest to, \u017ce \u201eprzestrze\u0144 kosmiczna\u201d i \u201eprzestrze\u0144 wewn\u0119trzna\u201d wygl\u0105daj\u0105 bardzo podobnie; nie ma tam prawie nic poza pust\u0105 przestrzeni\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>Na przyk\u0142ad, je\u015bli we\u017amiesz j\u0105dro atomu wodoru i rozdmuchasz je do rozmiar\u00f3w pi\u0142ki do koszyk\u00f3wki, elektron, kt\u00f3ry definiuje najbardziej zewn\u0119trzn\u0105 \u201ekraw\u0119d\u017a\u201d tego atomu, by\u0142by oddalony o dwadzie\u015bcia mil od j\u0105dra. A pomi\u0119dzy? Nic. Nada. Zilcz. Po prostu pusta przestrze\u0144.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<em><a href=\"https:\/\/blissviews.wordpress.com\/2015\/03\/30\/what-the-bleep-do-we-know\/\">&nbsp;\u201eWe wszystkich atomach i cz\u0105steczkach \u2013 w ca\u0142ej ich przestrzeni \u2013 cz\u0105stki zajmuj\u0105 nieznaczn\u0105 ilo\u015b\u0107 obj\u0119to\u015bci atomu\u201d <\/a><\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em><a href=\"https:\/\/blissviews.wordpress.com\/2015\/03\/30\/what-the-bleep-do-we-know\/\">\u201eW rzeczywisto\u015bci wszech\u015bwiat jest w wi\u0119kszo\u015bci pusty\u201d <\/a><\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Tak wi\u0119c\u2026 pierwsz\u0105 rzecz\u0105, kt\u00f3r\u0105 musimy zrozumie\u0107, jest to, \u017ce materia nie jest ,,solidna\u201d, mimo \u017ce tak dla nas wygl\u0105da.<\/p>\n\n\n\n<p><em><a href=\"https:\/\/blissviews.wordpress.com\/2015\/03\/30\/what-the-bleep-do-we-know\/\">\u201eMateria nie jest tym, o czym od dawna my\u015bleli\u015bmy\u201d <\/a><\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Materia tak naprawde jest pe\u0142na pustej przestrzeni.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;* * *&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/strong>&nbsp;&nbsp;Film Powers of Ten ko\u0144czy si\u0119 na granicy naszego \u00f3wczesnego zrozumienia (1977), patrz\u0105c na pojedynczy proton w j\u0105drze atomu w\u0119gla.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Ale w miar\u0119 up\u0142ywu lat technologia zosta\u0142a ulepszona i naukowcy byli w stanie zag\u0142\u0119bia\u0107 si\u0119 coraz bardziej w \u201eprzestrze\u0144 wewn\u0119trzn\u0105\u201d, odkryli, \u017ce bardzo ma\u0142e cz\u0105stki, kt\u00f3re znale\u017ali, nie zachowywa\u0142y si\u0119 tak, jak powinny, a przynajmniej nie zgodnie ze wszystkimi prawami fizyki, w kt\u00f3r\u0105 wierzyli\u015bmy przez ostatnie setki lat.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Najs\u0142ynniejszy eksperyment, kt\u00f3ry wywo\u0142a\u0142 prawdziwe zamieszanie, nazywa si\u0119 Podw\u00f3jna Szczelina (<em>Double Slit Experiment<\/em>). Po raz pierwszy zrobi\u0142 to ze \u015bwiat\u0142em w 1801 roku angielski naukowiec Thomas Young. Young wykaza\u0142, \u017ce \u015bwiat\u0142o nie jest w rzeczywisto\u015bci cz\u0105steczk\u0105, jak od dawna uwa\u017cano, ale zamiast tego zachowywa\u0142o si\u0119 jak fala.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/physicsworld.com\/a\/the-double-slit-experiment\/\">Nast\u0119pnie w 1961 ten sam eksperyment przeprowadzono z elektronami, a nie \u015bwiat\u0142em<\/a>, a ostatecznie <a href=\"https:\/\/link.springer.com\/article\/10.1007\/s00016-011-0079-0\">w 1974 z tylko jednym elektronem na raz<\/a>. Od tego czasu jest powtarzany i udoskonalany i powtarzany w k\u00f3\u0142ko, z tym samym rezultatem za ka\u017cdym razem.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;We wrze\u015bniu 2002 r. ten eksperyment z podw\u00f3jn\u0105 szczelin\u0105 zosta\u0142 og\u0142oszony \u201enajpi\u0119kniejszym eksperymentem\u201d przez czytelnik\u00f3w <a href=\"https:\/\/physicsworld.com\/?s=dounle+slit+experiment\">Physics World<\/a>, a znany fizyk kwantowy Richard Feynman powiedzia\u0142: \u201e<em>Ca\u0142a mechanika kwantowa mo\u017ce by\u0107 zrozumiana, je\u015bli dok\u0142adnie przemy\u015bli si\u0119, co wynika z tego jednego <\/em><a href=\"https:\/\/www.amazon.com\/Elegant-Universe-Superstrings-Dimensions-Ultimate\/dp\/039333810X\"><em>eksperymentu<\/em><\/a>. \u201d<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Oto jak wa\u017cny jest ten eksperyment i jak bardzo zmieni\u0142 spos\u00f3b my\u015blenia wszystkich o tym, jak dzia\u0142a \u015bwiat.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Przyjrzyjmy si\u0119 wi\u0119c, jak przeprowadza si\u0119 ten eksperyment i dlaczego jego wyniki s\u0105 tak zaskakuj\u0105ce\u2026.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Zaczniemy od wzi\u0119cia ma\u0142ych kawa\u0142k\u00f3w materii, takich jak ma\u0142e kulki i wystrzeliwanie ich strumieniem z pistoletu na barier\u0119 z pojedyncz\u0105 szczelin\u0105.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"559\" height=\"324\" src=\"https:\/\/wolnemotyle.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/image-3.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-27\" srcset=\"https:\/\/wolnemotyle.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/image-3.png 559w, https:\/\/wolnemotyle.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/image-3-300x174.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 559px) 100vw, 559px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Za bariera znajduje si\u0119 bardzo czu\u0142y ekran, wi\u0119c kiedy kuleczka w ni\u0105 uderzy, zostawia taki \u015blad:<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"553\" height=\"322\" src=\"https:\/\/wolnemotyle.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/image-4.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-28\" srcset=\"https:\/\/wolnemotyle.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/image-4.png 553w, https:\/\/wolnemotyle.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/image-4-300x175.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 553px) 100vw, 553px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Wi\u0119kszo\u015b\u0107 kuleczek uderzy w barier\u0119, ale te kt\u00f3re przedostaj\u0105 si\u0119 przez barier\u0119, zrobi\u0105 na ekranie \u015blad w kszta\u0142cie szczeliny.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"557\" height=\"307\" src=\"https:\/\/wolnemotyle.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/image-8.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-33\" srcset=\"https:\/\/wolnemotyle.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/image-8.png 557w, https:\/\/wolnemotyle.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/image-8-300x165.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 557px) 100vw, 557px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Wszystko sie zgadza, wiec teraz dodajmy druga szczelin\u0119 w barierze\u2026<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"557\" height=\"311\" src=\"https:\/\/wolnemotyle.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/image.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-24\" srcset=\"https:\/\/wolnemotyle.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/image.png 557w, https:\/\/wolnemotyle.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/image-300x168.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 557px) 100vw, 557px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>&#8230;i strzelamy kuleczkami w ten sam spos\u00f3b. Dostajemy to czego si\u0119 spodziewamy, czyli \u015blad z dwoma szczelinami na ekranie.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"558\" height=\"309\" src=\"https:\/\/wolnemotyle.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/image-7.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-31\" srcset=\"https:\/\/wolnemotyle.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/image-7.png 558w, https:\/\/wolnemotyle.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/image-7-300x166.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 558px) 100vw, 558px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Dobrze, jak na razie wszystko si\u0119 zgadza. Teraz, co si\u0119 stanie, je\u015bli wy\u015blemy fale wodne w kierunku ekranu zamiast strzela\u0107 w niego kuleczkami?<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"558\" height=\"333\" src=\"https:\/\/wolnemotyle.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/image-9.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-34\" srcset=\"https:\/\/wolnemotyle.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/image-9.png 558w, https:\/\/wolnemotyle.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/image-9-300x179.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 558px) 100vw, 558px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Przy tylko jednej szczelinie w barierze cz\u0119\u015b\u0107 fali przechodzi przez szczelin\u0119 i tworzy na ekranie wz\u00f3r, kt\u00f3ry wygl\u0105da bardzo podobnie do wzoru BB z tylko jedn\u0105 szczelin\u0105. Najbardziej intensywnie na ekranie wida\u0107 uderzenie g\u00f3rnej cz\u0119\u015b\u0107 fali, bezpo\u015brednio w linii ze szczelin\u0105.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"557\" height=\"301\" src=\"https:\/\/wolnemotyle.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/image-5.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-29\" srcset=\"https:\/\/wolnemotyle.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/image-5.png 557w, https:\/\/wolnemotyle.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/image-5-300x162.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 557px) 100vw, 557px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Ale je\u015bli umie\u015bcimy barier\u0119 z dwoma szczelinami, dzieje si\u0119 co\u015b zupe\u0142nie innego.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"556\" height=\"325\" src=\"https:\/\/wolnemotyle.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/image-6.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-30\" srcset=\"https:\/\/wolnemotyle.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/image-6.png 556w, https:\/\/wolnemotyle.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/image-6-300x175.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 556px) 100vw, 556px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Kiedy woda przep\u0142ywa przez obie szczeliny, nowe fale utworzone przez szczeliny po drugiej stronie bariery uderzaj\u0105 o siebie po drodze do ekranu.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"559\" height=\"317\" src=\"https:\/\/wolnemotyle.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/image-10.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-35\" srcset=\"https:\/\/wolnemotyle.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/image-10.png 559w, https:\/\/wolnemotyle.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/image-10-300x170.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 559px) 100vw, 559px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Kiedy szczyt jednej fali uderza w d\u00f3\u0142 innej fali, likwiduj\u0105 si\u0119 nawzajem. Nazywa si\u0119 to \u201edestrukcyjn\u0105 ingerencj\u0105\u201d. Mo\u017cesz to \u0142atwo zobaczy\u0107, gdy w pewnej odleg\u0142o\u015bci od siebie wrzucisz dwa kamyki do stawu i przyjrzysz si\u0119, co si\u0119 stanie, gdy fale si\u0119 spotkaj\u0105. Kiedy wi\u0119c wysy\u0142amy fale przez barier\u0119 z dwiema szczelinami, otrzymujemy na ekranie tak zwany \u201ewz\u00f3r interferencji\u201d, taki jak ten\u2026.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"557\" height=\"337\" src=\"https:\/\/wolnemotyle.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/image-11.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-36\" srcset=\"https:\/\/wolnemotyle.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/image-11.png 557w, https:\/\/wolnemotyle.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/image-11-300x182.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 557px) 100vw, 557px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/strong>&nbsp;&nbsp;Jasne linie na ekranie to miejsca, w kt\u00f3rych szczyty fal po\u0142\u0105czy\u0142y si\u0119 ze sob\u0105 (konstruktywna interferencja), a nast\u0119pnie trafi\u0142y na ekran. Ciemne przestrzenie pomi\u0119dzy nimi to miejsca, w kt\u00f3rych g\u00f3ra jednej fali uderza w dno innej fali (destrukcyjna interferencja), niweluj\u0105c je obie i nigdy nie docieraj\u0105c do ekranu.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Tak wi\u0119c, kiedy wysy\u0142amy \u201ecz\u0105stki materii\u201d, takie jak kulki, przez dwie szczeliny, otrzymujemy na ekranie dwa okre\u015blone wzory, kt\u00f3re wygl\u0105daj\u0105 jak szczeliny, przez kt\u00f3re przesz\u0142y. Kiedy wysy\u0142amy \u201efale\u201d przez dwie szczeliny, na ekranie otrzymujemy wz\u00f3r interferencyjny.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Wystarczaj\u0105co proste. Teraz spr\u00f3bujmy tego eksperymentu z elektronami zamiast kuleczek&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Zawsze my\u015bleli\u015bmy o elektronie jako o naprawd\u0119, bardzo ma\u0142ej kulce kr\u0105\u017c\u0105cej wok\u00f3\u0142 j\u0105dra atomu \u2013 bardzo ma\u0142ej \u201ecz\u0105stce materii\u201d i sta\u0142ej, jak kulka. Wi\u0119c spodziewaliby\u015bmy si\u0119 zobaczy\u0107 ten sam wz\u00f3r na ekranie, kt\u00f3ry otrzymali\u015bmy, gdy strzelali\u015bmy kuleczki; i otrzymujemy ten wzor, gdy w barierze jest tylko jedna szczelina\u2026.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"558\" height=\"328\" src=\"https:\/\/wolnemotyle.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/image-1.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-25\" srcset=\"https:\/\/wolnemotyle.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/image-1.png 558w, https:\/\/wolnemotyle.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/image-1-300x176.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 558px) 100vw, 558px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>\u2026a kiedy wystrzelimy wi\u0105zk\u0119 elektron\u00f3w przez dwie szczeliny w barierze, spodziewaliby\u015bmy si\u0119, \u017ce na ekranie pojawi si\u0119 wz\u00f3r dw\u00f3ch szczelin, tak jak w przypadku kulek.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>ALE JEST INACZEJ !&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"559\" height=\"330\" src=\"https:\/\/wolnemotyle.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/image-2.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-26\" srcset=\"https:\/\/wolnemotyle.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/image-2.png 559w, https:\/\/wolnemotyle.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/image-2-300x177.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 559px) 100vw, 559px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Zamiast tego otrzymujemy ten sam wz\u00f3r interferencji, kt\u00f3ry otrzymali\u015bmy, gdy wysy\u0142ali\u015bmy \u201efale\u201d przez dwie szczeliny.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"558\" height=\"340\" src=\"https:\/\/wolnemotyle.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/image-12.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-37\" srcset=\"https:\/\/wolnemotyle.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/image-12.png 558w, https:\/\/wolnemotyle.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/image-12-300x183.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 558px) 100vw, 558px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;FALE<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"558\" height=\"309\" src=\"https:\/\/wolnemotyle.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/image-7.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-32\" srcset=\"https:\/\/wolnemotyle.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/image-7.png 558w, https:\/\/wolnemotyle.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/image-7-300x166.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 558px) 100vw, 558px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;ELEKTRONY<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Pocz\u0105tkowo naukowcy s\u0105dzili, \u017ce mo\u017ce to by\u0107 spowodowane tym, \u017ce jednocze\u015bnie wystrzeliwali zbyt du\u017co elektron\u00f3w w stron\u0119 ekranu, i by\u0107 mo\u017ce niekt\u00f3re elektrony zderza\u0142y si\u0119 ze sob\u0105 po drugiej stronie bariery, likwiduj\u0105c si\u0119 nawzajem i nie docieraj\u0105c do ekranu. W 1974 roku w ko\u0144cu uda\u0142o im si\u0119 opracowa\u0107 spos\u00f3b na wystrzeliwanie jednego elektronu na ekran, wi\u0119c nie by\u0142o mo\u017cliwo\u015bci, aby przeszkadza\u0142y sobie nawzajem. Ale nadal maj\u0105 wz\u00f3r interferencji.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;(Aby obejrze\u0107 kr\u00f3tki i dobrze zrobiony film animowany z tego eksperymentu z podw\u00f3jn\u0105 szczelin\u0105 z filmu What the Bleep!? \u2013 Down the Rabbit Hole, kliknij <a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=Q1YqgPAtzho\">tutaj<\/a>.)<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Jak to mo\u017cliwe? Jak to mo\u017cliwe, aby jednorazowo wys\u0142a\u0107 jedn\u0105 male\u0144k\u0105 cz\u0105steczk\u0119 \u201ematerii\u201d przez dwie szczeliny i stworzy\u0107 wz\u00f3r interferencji fal?<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;By\u0142o tylko jedno wyja\u015bnienie, kt\u00f3re mia\u0142o sens: elektron jest raczej fal\u0105 ni\u017c cz\u0105steczk\u0105; nie jest to solidny kawa\u0142ek materii, jak zawsze my\u015bleli\u015bmy!<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Nowsze eksperymenty wykaza\u0142y, \u017ce to samo dotyczy j\u0105dra atomu, a nie tylko elektron\u00f3w.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<em>&nbsp;\u201eMateria nie jest tym, o czym od dawna my\u015bleli\u015bmy. Dla naukowca materia zawsze by\u0142a uwa\u017cana za co\u015b ostatecznego w tym, co statyczne i przewidywalne\u2026. Lubimy my\u015ble\u0107 o przestrzeni jako pustej, a materii jako sta\u0142ej. Ale w rzeczywisto\u015bci zasadniczo nie ma to \u017cadnego znaczenia; to zupe\u0142nie nieistotne. Sp\u00f3jrz na atom. Uwa\u017camy to za rodzaj twardej pi\u0142ki. Wtedy m\u00f3wimy: \u201eOch, nie, nie do ko\u0144ca\u2026 to ten malutki punkcik naprawd\u0119 g\u0119stej materii w samym \u015brodku\u2026\u201d. Ale potem okazuje si\u0119, \u017ce to nawet nie jest prawda. Nawet j\u0105dro, o kt\u00f3rym my\u015blimy, \u017ce jest tak g\u0119ste, pojawia si\u0119 i znika tak samo \u0142atwo jak <a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=vMiWBObf0lQ\">elektrony<\/a>\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Zatem same elementy budulcowe tego, co nazywamy naszym \u201efizycznym wszech\u015bwiatem\u201d \u2013 j\u0105dro i elektrony atom\u00f3w \u2013 nie s\u0105 tylko cz\u0105steczkami materii, ale w rzeczywisto\u015bci istniej\u0105 jako fale. W fizyce kwantowej nazywa si\u0119 to \u201edwoisto\u015bci\u0105 falowo-cz\u0105steczkow\u0105\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;To rozwali\u0142o wszystkim umys\u0142y; ale to nie koniec historii\u2026.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><em><a href=\"https:\/\/wolnemotyle.pl\/?page_id=9\" data-type=\"page\" data-id=\"9\">Powr\u00f3t do spisu tre\u015bci<\/a><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Z ty\u0142u kina s\u0105 jeszcze troje innych drzwi, o kt\u00f3rych nie wspomnia\u0142em. Jedno ma tabliczk\u0119 z napisem \u201ePok\u00f3j m\u0119ski\u201d; inna m\u00f3wi \u201ePok\u00f3j damski\u201d; a nad trzecimi drzwiami jest znak m\u00f3wi\u0105cy: \u201eBiblioteka\u201d i te drzwi s\u0105 zawsze otwarte. &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Pomi\u0119dzy grupami, lub gdy zacz\u0105\u0142em zdawa\u0107 sobie spraw\u0119, \u017ce konkretna grupa, do kt\u00f3rej nale\u017c\u0119 w tym czasie, nie&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"narrow","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"class_list":["post-23","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wolnemotyle.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/23","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wolnemotyle.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/wolnemotyle.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wolnemotyle.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wolnemotyle.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=23"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/wolnemotyle.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/23\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":294,"href":"https:\/\/wolnemotyle.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/23\/revisions\/294"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wolnemotyle.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=23"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}